Beh və avans müqaviləsi: sövdəyədək pulun necə qorunur
Beh vermək — ev seçildikdən sonra ilk «real pul» addımıdır. Bu pul 3-7 gündə iki dəfə həcmi ilə qaytarıla bilər, ya da tamamilə itə bilər. Fərq — müqavilə formulasıdır. 2026-cı ilin real çeklisti.
1. Beh vs Avans — hüquqi fərq
Azərbaycan Mülki Məcəlləsinin 460-cı maddəsinə görə: Beh (задаток) — sövdənin bağlanmasını təmin edən ödəniş; alıcı imtina edərsə itər, satıcı imtina edərsə ikiqat qaytarılır. Avans (аванс) — sadə ilkin ödəniş; hər kim imtina etsə, avans geri qayıdır. Sözü fərqləndirmək — müqavilədə «beh» yazılıbdır, yoxsa «avans».
2. Beh miqdarı — orta və maksimum
2026-cı il bazarında: orta beh — 3-5% (600 min AZN ev üçün 18-30 min AZN). Maksimum — 10% (60 min AZN). Beh 15%-dən yuxarı — xəbərdarlıq siqnalı, satıcı sövdəni gecikdirmək istəyə bilər. Uzaqdan gələn alıcı üçün — 5% və escrow optimaldır.
3. Müqavilə — mütləq 6 bənd
Beh müqaviləsində olmalı 6 bənd: 1) obyekt — kadastr nömrəsi; 2) qiymət tam; 3) beh məbləği və «beh» sözü; 4) sövdə tarixi (60-90 gün maksimum); 5) ləğv şərtləri — sənəd yoxlamasında problem çıxarsa beh geri qayıdır; 6) məsuliyyət — hər tərəfin nə edir.
4. Pulun köçürülməsi — 3 təhlükəsiz yol
Nəqd — heç vaxt. 3 yol: 1) Bank köçürməsi satıcının hesabına, ödəniş təsdiqi kimi çek göstərilir; 2) Escrow — 0,3-0,7% komissiya, ən təhlükəsiz uzaq alıcılar üçün; 3) Notariat depoziti — notarius öz depozit hesabında saxlayır, sövdədə açır. Ən çox 1 və 3 istifadə olunur.
5. Beh geri qayıtma səbəbləri — 7 hal
Beh əsassız itməyəcəyi 7 hal: 1) Sənəd yoxlamasında problem; 2) Ipoteka bankdan imtina; 3) Torpaq təyinatı «bağçılıq» çıxdı; 4) Sahədə qeyd olunmayan tikinti; 5) Miras işi açıqdır; 6) Satıcı evlidir amma razılıq yoxdur; 7) Fors-major (təbii fəlakət). Hər 7-si müqavilədə göstərilməlidir.
Beh və avans müqayisəsi
| Meyar | Beh | Avans |
|---|---|---|
| Hüquqi baza | MM 460-cı maddə | MM 429-cu maddə |
| Alıcı imtinası | itir | geri qayıdır |
| Satıcı imtinası | 2x qaytarılır | geri qayıdır |
| Kimlərə uyğun | ciddi sövdə üçün | ilkin razılaşma üçün |
| Notariat qeydiyyatı | mütləq | istəyə görə |
Beh «pul verməyin sürətli üsulu» deyil — hüquqi vasitə-dir. Müqavilədə «beh» sözü olmasa, o avansdır. Sözün fərqi 30 000 AZN riskə çevrilə bilər.
Beh vermədən əvvəl 5 addım
- Müqavilədə «beh» sözü tam yazılıb.
- Sənəd yoxlaması ləğv şərti kimi.
- Ipoteka lazımdırsa — bank təsdiqi ləğv şərti kimi.
- Beh notariat depoziti və ya escrow.
- Sövdə tarixi 60-90 gün həddində.
Baxın: notariat sövdəsi, kadastr yoxlanması, hissəli ödəniş.
Beh müqaviləsi hazırlanmış 5 ev
«EV beh» yazın — 60 gün sövdə tarixi və escrow ilə hazır 5 ev göstərək.